Episode Details

Lượt truy cập tụt qua một đêm là lúc nhiều người hoảng nhất. Câu bật ra đầu tiên thường là bị Google phạt rồi. Có người lao đi gỡ link. Có người xóa cả chục bài. Có người nộp đơn xin xem xét lại cho một án phạt chưa chắc tồn tại. Phần lớn thời gian và tiền mất oan ở đúng khâu gọi tên sai.

Chữ penalty là tiếng lóng của giới SEO. Google không dùng nó trong tài liệu chính thức. Thứ Google thật sự công bố là tài liệu Spam policies for Google Web Search, liệt kê những hành vi bị coi là spam. Bản cập nhật tháng 3/2024 của tài liệu này nhắm thẳng vào scaled content abuse, tức việc sản xuất hàng loạt nội dung ít giá trị nhằm thao túng kết quả tìm kiếm. Trong tài liệu đó, Google tách hai cơ chế. Một bên là hệ thống tự động. Bên kia là người xét thủ công, và chỉ bên này được gọi là manual action. Site tụt vì thuật toán đánh giá lại thì không ai phạt cả. Hệ thống chỉ xếp lại.

Có ba loại, ba cách nhận biết, ba cách xử lý. Đoán sai loại thì mọi việc làm sau đó đều lệch hướng. Gửi đơn xem xét lại cho site chỉ bị thuật toán, hay dọn link khi lỗi nằm ở robots.txt, đều là công đổ sông. Loại thứ nhất là manual action. Người của Google xét và áp dụng khi site vi phạm chính sách spam. Dấu hiệu duy nhất là thông báo trong mục Manual actions của Search Console. Cách xử lý là sửa đúng thứ thông báo nêu rồi gửi đơn xin xem xét lại. Không có thông báo thì không có manual action.

Loại thứ hai là thuật toán, gồm spam update và core update. Thuật toán đánh giá lại cả site và không gửi thư báo. Spam update nhắm vào vi phạm chính sách spam. Core update chấm lại chất lượng chung, kể cả khi site không vi phạm gì. Vì vậy đừng ngồi đợi thông báo. Với thuật toán, nó sẽ không bao giờ đến. Hướng sửa là cải thiện chất lượng rồi chờ hệ thống đánh giá lại, không có đơn nào để gửi. Nhiều ca như vậy gần với E-E-A-T, tức bộ tiêu chí về kinh nghiệm và độ tin cậy của nội dung, hơn là với chuyện backlink.

Loại thứ ba là sụt giảm thường. Đối thủ làm tốt hơn nên vượt mặt. Mùa vụ của ngành làm lượt tìm kiếm giảm. Lỗi kỹ thuật như noindex gắn nhầm hay robots.txt chặn nhầm cũng gây ra triệu chứng y hệt. Lỗi đo thì tinh vi hơn, tức mã theo dõi mất nên số liệu giảm dù khách vẫn vào. Nhóm này rẻ để kiểm nhất. Vì thế nên loại trước, rồi mới nói chữ bị phạt.

Những dấu hiệu nên khiến bạn mở Search Console gồm vài thứ. Lượt truy cập tự nhiên tụt đột ngột, thường trong vài ngày chứ không từ từ. Nhiều từ khóa quan trọng cùng mất vị trí một lúc. Số trang đã vào chỉ mục giảm mạnh. Gõ tên thương hiệu mà không thấy site đâu. Hoặc có thông báo trong Search Console. Nhưng dấu hiệu chỉ cho biết có chuyện, chưa cho biết chuyện gì. Mất chỉ mục có thể chỉ là một thẻ noindex gắn nhầm sau lần sửa giao diện. Chưa đối chiếu ngày giảm và loại lỗi kỹ thuật thì chưa nên xóa bài hay gỡ link.

Bốn bước chẩn đoán đi từ chỗ rẻ nhất đến tốn công nhất. Bước một là mở Manual actions và Security issues. Dòng No issues detected nghĩa là không có phạt thủ công. Site bị hack hiện ở Security issues chứ không hiện ở Manual actions. Bước hai là khoanh ngày bắt đầu giảm trong báo cáo Performance. Hãy bật so sánh cùng kỳ để loại yếu tố mùa vụ, rồi tách mobile với desktop, tách theo trang và theo truy vấn. Ghi lại ngày biểu đồ bắt đầu gãy, không phải ngày bạn phát hiện ra.

Bước ba là đặt ngày đó cạnh lịch update của Google. Cách nhanh và miễn phí là mở Google Search Status Dashboard. Ahrefs cho phủ các đợt update lên biểu đồ, còn Semrush đo biến động của cả thị trường. Ngày khớp spam update thì rà link bất thường và nội dung sản xuất hàng loạt. Ngày khớp core update thì rà chất lượng nội dung tổng thể. Ngày không khớp đợt nào thì đừng vội gán tội cho Google. Bước bốn là loại lỗi kỹ thuật và lỗi đo. Hãy xem robots.txt, thẻ noindex, báo cáo Pages, canonical và redirect. Screaming Frog quét cả site một lượt là ra. Làm vậy đỡ tốn công. Lỗi đo hay gặp ở chỗ số liệu hai nguồn lệch nhau. Số lượt vào trong công cụ ph