Episode Details

Úc và Việt Nam tăng cường hợp tác trong 3 lĩnh vực trọng điểm: Khai thác khoáng sản thiết yếu, công nghệ bán dẫn và công nghệ mới nổi, xây dựng chuỗi cung ứng chip. Đây cũng là những nội dung chính trong kế hoạch 10 nhóm công nghệ chiến lược nhằm nâng cao năng lực tự chủ của Việt Nam. Úc nổi tiếng về công nghệ khai khoáng và vị thế cường quốc tầm trung, tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam hợp tác mà không chịu áp lực phải “chọn phe” giữa Mỹ và Trung Quốc.

Tuyên bố chung về nâng cao sức chống chịu kinh tế và Tuyên bố tầm nhìn kết nối khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, được ký nhân chuyến công du Úc của tổng bí thư-chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 08/2026, mở ra “tiềm năng rất lớn”.

Trả lời phỏng vấn RFI Tiếng Việt, tiến sĩ Nguyễn Thế Phương, chuyên ngành an ninh hàng hải, Đại học New South Wales, Canberra, Úc, nhận định hai tuyên bố trên “bao hàm yếu tố khai thác khoáng sản đất hiếm và chuyển giao công nghệ”.

Khai thác khoáng sản thiết yếu

Khoáng sản thiết yếu được đặc biệt chú trọng do nhu cầu chung gia tăng và Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi số, công nghệ xanh. Nghị định ngày 02/07/2025 liên quan đến Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Địa chất và Khoáng sản nêu rõ : “Khoáng sản chiến lược quan trọng gồm khoáng sản phóng xạ, đất hiếm và các khoáng sản thiết yếu khác phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững và tăng cường quốc phòng, an ninh của đất nước”. (1)

Việt Nam có trữ lượng lớn khoáng sản quý hiếm, đặc biệt trữ lượng đất hiếm đứng thứ 6 thế giới (3,5 triệu tấn), nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Tuy nhiên, triển vọng đang mở ra khi Việt Nam và Úc thúc đẩy hợp tác “khai thác khoáng sản thiết yếu”. Đây là yếu tố đầu tiên trong “ba mảng hợp tác” song phương, theo giải thích của tiến sĩ Nguyễn Thế Phương :

“Khai thác khoáng sản thiết yếu sẽ tập trung vào ba điểm. Trước tiên là đầu tư và chuyển giao công nghệ chế biến sâu. Hai nước sẽ cố gắng là đẩy mạnh thu hút các tập đoàn lớn của Úc trong lĩnh vực tài nguyên khoáng sản đầu tư vào Việt Nam trong các dự án thăm dò, khai thác, đặc biệt là chế biến sâu các khoáng sản tại Việt Nam thay vì Việt Nam chỉ xuất khẩu quặng thô.

Thứ hai, Úc sẽ hỗ trợ Việt Nam xây dựng toàn bộ quá trình áp dụng các tiêu chuẩn mới và quá trình truy xuất nguồn gốc. Tại vì như chúng ta biết, lĩnh vực khai thác, cũng như xuất khẩu các loại khoáng sản, đặc biệt là đất hiếm trên thế giới, hiện giờ bây giờ là lĩnh vực cạnh tranh mà muốn tham gia vào toàn bộ quy trình này ở mức độ toàn cầu thì phải có tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc minh bạch. Do đó, Úc sẽ là nước hỗ trợ Việt Nam trong việc xây dựng toàn bộ hệ thống quy chuẩn này, giúp cho Việt Nam có đủ điều kiện tham gia vào chuỗi công ứng công nghệ cao do Mỹ dẫn dắt.

Đọc thêmBang giao Úc-Việt: 63 năm nhìn lại

Điểm thứ ba là cả hai bên sẽ thiết lập cơ chế đối thoại cấp bộ trưởng về năng lượng khoáng sản. Cơ chế này sẽ triển khai định kỳ. Thông qua cơ chế này, hai bên mong muốn là sẽ gỡ bỏ các rào cản chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp hai bên kết nối và xây dựng chuỗi cung ứng khoáng sản tự chủ và minh bạch. Đây là điểm mà chưa nước nào có, mới chỉ có Úc và Việt Nam có. Đây là những vấn đề liên quan đến khoáng sản thiết yếu”.

Đây là điểm được nêu trong “Chiến lược địa chất, khoáng sản và công nghiệp khai khoáng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” được công bố ngày 01/04/2023, với những nhiệm vụ trọng tâm : Đẩy mạnh