Episode Details

VOV1 - Các diễn biến liên tục thay đổi, phức tạp và khó lường những ngày qua ở Trung Đông cho thấy sự thiếu vắng của niềm tin chiến lược. Một câu hỏi lại dấy lên về việc các bên liên quan sẽ giải quyết các “điểm nghẽn” như thế nào, trong đó có “bài toán” về một khuôn khổ an ninh mới của khu vực.

Ngày 28/6, trong chuyến thăm Iraq, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã kêu gọi thiết lập một khuôn khổ an ninh mới cho các quốc gia Vùng Vịnh.

“Tôi và Ngoại trưởng Iraq đã thảo luận về an ninh khu vực cũng như cấu trúc an ninh khu vực trong tương lai. Cuộc chiến gần đây mang lại nhiều bài học cho các quốc gia khu vực. Chúng tôi cần đạt được một khuôn khổ an ninh mới bao trùm tất cả quốc gia Vùng Vịnh mà không cần sự hiện diện hoặc can thiệp của bất kỳ quốc gia nào bên ngoài khu vực”.

Theo Ngoại trưởng Iran, xây dựng lòng tin, hợp tác khu vực cần trở thành nền tảng cho mọi nỗ lực giải quyết các thách thức an ninh hiện nay và chỉ khi chính các quốc gia khu vực đảm nhận trách nhiệm đảm bảo an ninh thì Trung Đông mới có nền tảng ổn định lâu dài, thay vì phụ thuộc các cường quốc bên ngoài.

 Lời kêu gọi của Ngoại trưởng Iran đồng nhất với đề xuất mà trước đó ít ngày Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng đã nêu ra trong chuyến thăm Pakistan về việc xây dựng cấu trúc an ninh mới ở Trung Đông do các quốc gia Trung Đông dẫn dắt, trên cơ sở “tôn trọng lẫn nhau” .

Phát biểu của giới chức Iran diễn ra trong bối cảnh Iran và Mỹ tiếp tục đáp trả quân sự những ngày qua, bất chấp Bản ghi nhớ (MoU) mà hai bên đã đạt được nhằm chấm dứt xung đột. Hôm qua (28/6), các nguồn tin truyền thông khu vực cho biết Mỹ và Iran lại nhất trí ngưng các cuộc tấn công và dự kiến nối lại đàm phán vào ngày 30/6 tới tại Thủ đô Doha của Qatar.

Trọng tâm đàm phán tuần này là giải quyết những tranh chấp, bất đồng liên quan tới eo biển Hormuz. Trong khi Iran nhiều lần tuyên bố quyền kiểm soát, khôi phục giao thông hàng hải và áp đặt thuế phí ở eo biển Hormuz hoàn toàn thuộc về họ thì Mỹ bác bỏ điều này.

Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz hôm qua cảnh báo:
“Việc thu phí qua eo biển Hormuz là vi phạm luật pháp quốc tế. Tổng thống Trump sẽ không chấp nhận điều này. Hàng chục tàu thuyền vẫn tiếp tục di chuyển qua eo biển và giá dầu thế giới không chỉ ổn định mà còn đang giảm. Nỗ lực của Ỉan nhằm giữ nền kinh tế thế giới làm “con tin” đang hoàn toàn thất bại. Iran có sự lựa chọn để trở thành quốc gia có trách nhiệm, hoặc tiếp tục con đường dẫn đến sự diệt vong hoàn toàn”

Sự thiếu vắng niềm tin chiến lược giữa Mỹ và Iran khiến nhiều người dân Trung Đông không mấy lạc quan về kết quả đột phá trong đàm phán, cũng như cho rằng tiến trình hòa bình lâu dài ở khu vực còn rất mong manh.

 Tabatabaee – một người dân ở Thủ đô Teheran – nói: “ Ngay cả khi các cuộc tấn công tạm dừng thì có lẽ đó chỉ là một động thái chính trị. Chúng ta sẽ sớm chứng kiến các cuộc tấn công mới. Quy mô và mức độ không thể dự đoán được, nhưng nhiều khả năng chúng sẽ tiếp tục”

Trong khi đó, giới quan sát đánh giá, với việc khủng hoảng Trung Đông nằm trong vòng xoáy của các cuộc xung đột chồng chéo và liên kết chặt chẽ, trong đó có tác nhân quan trọng Israel, thì ngoại giao song phương giữa Mỹ và Iran là chưa đủ. Điều quan trọng cho hòa bình lâu dài ở Trung Đông là cần một cấu trúc an ninh – đối thoại toàn diện, đa tầng mới tại khu vực nhằm xử lý tận gốc các nguyên nhân gây ra những “điểm nghẽn” cốt lõi, đó là: eo biển Hormuz; chương trình hạt nhân Iran và xung đột Israel với lực lượng Hamas ./.

Võ Giang/VOV1

Xung đột Trung Đông leo thang, Mỹ đưa Patriot tới Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: Reuters