Episode Details

00:00 Πρόλογος

01:21 Σχολείο Γυναικών

1:21 Σχολείο Συζύγων

2:24 Επίλογος

Ο Μολιέρος δεν έγραψε ποτέ απλώς για να προκαλέσει γέλιο. Πίσω από τη λεπτή ειρωνεία, την ευφυή φάρσα και τις κωμικές ανατροπές, έκρυβε πάντα μια βαθιά παρατήρηση της ανθρώπινης ψυχής. Στο Σχολείο Συζύγων και στο Σχολείο Γυναικών, ο μεγάλος Γάλλος δραματουργός ανοίγει μια τολμηρή συζήτηση για την αγάπη, την ελευθερία και την αιώνια αυταπάτη του ανθρώπου πως μπορεί να φυλακίσει αυτό που γεννήθηκε για να αναπνέει.

Το γέλιο του Μολιέρου είναι ένα γέλιο επικίνδυνο. Δεν χαϊδεύει τον θεατή. Τον πλησιάζει, τον κάνει να χαμογελάσει και την κατάλληλη στιγμή τού αποκαλύπτει πως αυτό που κοροϊδεύει στη σκηνή ίσως κατοικεί και μέσα του.

Το Σχολείο Συζύγων, που παρουσιάστηκε το 1661 στο Παρίσι, στο θέατρο του Παλαί Ρουαγιάλ, αποτελεί ένα από τα έργα όπου ο Μολιέρος αρχίζει να διαμορφώνει με μεγαλύτερη τόλμη την κοινωνική του ματιά. Ερχόμενος μετά την αποτυχία του Δον Γκαρσία της Ναβάρας, το έργο αυτό στάθηκε μια δημιουργική επιστροφή και απέδειξε πως η πραγματική περιοχή όπου βασίλευε η ιδιοφυΐα του δεν ήταν ο ηρωικός στόμφος, αλλά η καθημερινή ανθρώπινη αδυναμία.

Στην καρδιά του έργου βρίσκονται δύο αδέλφια, δύο διαφορετικές αντιλήψεις για τη ζωή και την αγάπη. Ο Αρίστ και ο Σγαναρέλος έχουν αναλάβει την προστασία δύο νεαρών κοριτσιών, της Λεονόρ και της Ιζαμπέλ. Όμως ο τρόπος που αντιλαμβάνονται αυτή την ευθύνη αποκαλύπτει δύο εντελώς αντίθετους κόσμους.

Ο Αρίστ, παρά την ηλικία του, διαθέτει μια νεότητα πνεύματος. Δεν πιστεύει πως η αγάπη κερδίζεται με δεσμά. Προσφέρει στη Λεονόρ εμπιστοσύνη, χώρο, κοινωνική ζωή, δυνατότητα επιλογής. Καταλαβαίνει κάτι που πολλοί άνθρωποι αργούν μια ολόκληρη ζωή να μάθουν: πως όποιος μένει κοντά μας από ελευθερία μάς ανήκει πολύ περισσότερο από εκείνον που μένει επειδή δεν μπορεί να φύγει.

Απέναντί του στέκεται ο Σγαναρέλος, μια από τις χαρακτηριστικές μολιερικές μορφές του ανθρώπου που γίνεται γελοίος επειδή παίρνει τον εαυτό του υπερβολικά στα σοβαρά. Ζηλιάρης, καχύποπτος και βαθιά ανασφαλής, πιστεύει πως μπορεί να δημιουργήσει την ιδανική σύντροφο περιορίζοντάς την. Η Ιζαμπέλ δεν μεγαλώνει σαν άνθρωπος αλλά σαν ιδιοκτησία που πρέπει να προστατευτεί από τον κόσμο.

Εκεί βρίσκεται και η μεγάλη ανατροπή του Μολιέρου. Ο Σγαναρέλος φοβάται τον κόσμο γιατί πιστεύει πως ο κόσμος θα του πάρει την Ιζαμπέλ. Δεν αντιλαμβάνεται πως ο ίδιος γίνεται ο λόγος που εκείνη θέλει να φύγει.

Η Ιζαμπέλ, όπως αργότερα και η Αγνή στο Σχολείο Γυναικών, δεν παρουσιάζεται ως μια αδύναμη κοπέλα που περιμένει παθητικά τη σωτηρία. Ο Μολιέρος, αιώνες πριν η γυναικεία αυτοδιάθεση γίνει κεντρικό κοινωνικό ζήτημα, δημιουργεί ηρωίδες που σκέφτονται, επινοούν και αντιστέκονται.

Η νεαρή γυναίκα χρησιμοποιεί την ίδια τη φυλακή της ως εργαλείο απόδρασης. Με εξυπνάδα και λεπτότητα μετατρέπει τον δεσμοφύλακά της σε άθελο αγγελιοφόρο του έρωτά της. Ο Σγαναρέλος, που πιστεύει πως ελέγχει τα πάντα, γίνεται χωρίς να το καταλάβει συνεργός αυτού που προσπαθεί να εμποδίσει.

Αυτή είναι η υπέροχη ειρωνεία του Μολιέρου: ο άνθρωπος συχνά χτίζει μόνος του το αποτέλεσμα που φοβάται.

Έναν χρόνο αργότερα, το 1662, ο συγγραφέας επιστρέφει στο ίδιο μεγάλο θέμα με ακόμη μεγαλύτερη ωριμότητα και τόλμη μέσα από το Σχολείο Γυναικών. Το έργο γνωρίζει τεράστια επιτυχία αλλά προκαλεί και έντονες αντιδράσεις, οδηγώντας στη διάσημη Φιλονικία του Σχολείου των Γυναικών. Δεν ήταν απλώς μια θεατρική διαμάχη. Ήταν η σύγκρουση ανάμεσα σε έναν νέο τρόπο σκέψης και σε μια κοινωνία που ένιωθε να απειλείται.

Ο Αρνόλφος είναι ίσως ακόμη πιο τραγικός μέσα στην κωμικότητά του από τον Σγαναρέλο. Είναι ένας άνθρωπος που έχει μετατρέψει τον φόβο σε φιλοσοφία ζωής. Τρομοκρατημένος από την πιθανότητα της συζυγικής απιστίας, πιστεύει