Episode Details

🕵️Διπλωματικό Απόρρητο Τζων Ντίκσον Καρρ: η γυναίκα που εξαφανίστηκε στη δεντροστοιχία

Μέσα στη νύχτα μιας λουτρόπολης, εκεί όπου οι άνθρωποι πηγαίνουν για να ξεκουράσουν το σώμα τους, ο Τζων Ντίξον Καρρ στήνει ένα έργο για κουρασμένες ψυχές. Ένας άντρας εξαντλημένος από την εργασία γνωρίζει μια γυναίκα που μοιάζει να βγήκε από προπολεμικό κινηματογράφο, κι έπειτα όλα αρχίζουν να γλιστρούν προς το παράλογο. Μια δεντροστοιχία γίνεται θεατρική σκηνή εξαφάνισης. Ένα φλιτζάνι τσάι μετατρέπεται σε παγίδα. Και το βλέμμα του θεατή αρχίζει να αμφιβάλλει ακόμη και για όσα είδε ο ίδιος.

Το «Διπλωματικό Απόρρητο» δεν είναι απλώς μια αστυνομική ιστορία μυστηρίου. Είναι ένα παιχνίδι αντίληψης. Ο Καρρ – μεγάλος τεχνίτης των «αδύνατων εγκλημάτων» – δεν ενδιαφέρεται μόνο να βρει τον ένοχο. Τον ενδιαφέρει να εκθέσει την αδυναμία του ανθρώπου να παρατηρήσει πραγματικά τον κόσμο γύρω του. Οι ήρωές του κοιτούν, αλλά δεν βλέπουν. Ακούνε, αλλά δεν κατανοούν. Κι εκεί, ακριβώς, γεννιέται το μυστήριο.

Ο Άντριου Ντέρμοτ είναι ένας άνθρωπος του σύγχρονου πολιτισμού πριν ακόμη γεννηθεί ο σημερινός κόσμος της εξουθένωσης. Εργασία, άγχος, αποξένωση, αδυναμία να αγαπήσει. Ένας άντρας που έχει μετατρέψει τη ζωή του σε λογιστικό βιβλίο. Ο γιατρός του δεν του συνταγογραφεί φάρμακα αλλά… περιπέτεια. Κι έτσι ο ήρωας φτάνει σ’ ένα νησί που μοιάζει με ψεύτικο παράδεισο. Καζίνο, λουναπάρκ, κοσμική ευγένεια, χαμόγελα, μουσικές. Όμως κάτω από αυτή τη βιτρίνα κινείται υπόγεια ο κόσμος της κατασκοπείας και της πολιτικής ίντριγκας.

Η Μπέτυ είναι ίσως το πιο γοητευτικό στοιχείο του έργου. Δεν παρουσιάζεται σαν «μοιραία γυναίκα» με τη συνηθισμένη έννοια. Είναι σκιά. Είναι μεταμφίεση. Είναι πρόσωπο που αλλάζει μορφή όπως αλλάζει ομίχλη το φως των φαναριών. Θυμίζει εκείνες τις ηρωίδες του παλιού ευρωπαϊκού κινηματογράφου που αγαπούν χωρίς να επιτρέπεται να αγαπήσουν. Η τρυφερότητά της προς τον Άντριου συνυπάρχει με την ψυχρή πειθαρχία της αποστολής της. Κι αυτό δίνει στο έργο μια λεπτή μελαγχολία πίσω από την περιπέτεια.

Ο Καρρ γράφει σε μια εποχή όπου η Ευρώπη ζει μέσα στην καχυποψία, στη διπλωματική υποκρισία και στον φόβο του αόρατου εχθρού. Η «διπλωματική ασυλία» στο έργο δεν είναι απλώς νομικός όρος. Είναι σύμβολο εξουσίας. Ο κατάσκοπος προστατεύεται όχι επειδή είναι αθώος αλλά επειδή υπηρετεί μηχανισμούς ισχυρότερους από την αλήθεια. Κι εδώ το έργο αποκτά μια ανατριχιαστική επικαιρότητα. Σήμερα, σε έναν κόσμο γεμάτο πολιτικές βιτρίνες, επικοινωνιακές μάσκες και κατασκευασμένες εικόνες, το «Διπλωματικό Απόρρητο» μοιάζει παράξενα σύγχρονο. Οι άνθρωποι εξακολουθούν να κρύβονται πίσω από ρόλους. Οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να βαφτίζουν τα ψέματα «κρατικό συμφέρον». Και η πραγματικότητα εξακολουθεί να μεταμφιέζεται μπροστά στα μάτια μας.

Θεατρικά, το έργο διαθέτει εξαιρετικό ρυθμό. Η ραδιοφωνική του μορφή το ωφελεί ιδιαίτερα. Οι ήχοι της νύχτας, τα βήματα στη δεντροστοιχία, οι μικρές παύσεις ανάμεσα στις αποκαλύψεις, δημιουργούν την αίσθηση ότι ακούμε μια παράσταση φτιαγμένη από σκιές και ψιθύρους. Δεν βασίζεται στη βία αλλά στην αγωνία της αναμονής. Κι αυτό είναι παλιά τέχνη. Σήμερα πολλά αστυνομικά έργα προσπαθούν να σοκάρουν με αίμα και ωμότητα. Ο Καρρ πετυχαίνει το αντίθετο: τρομάζει με ένα άδειο πέρασμα ανάμεσα σε δέντρα.

Εκεί βρίσκεται και η μεγάλη δύναμη του έργου. Η εξαφάνιση της Μπέτυ δεν είναι μόνο αστυνομικό εύρημα. Είναι σχεδόν φιλοσοφική εικόνα. Ένας άνθρωπος περνά μπροστά από όλους και κανείς δεν τον αναγνωρίζει πραγματικά. Η κοινωνία βλέπει μόνο στολές, ρόλους και επιφάνειες. Μια γυναίκα αλλάζει περούκα και ποδιά, και γίνεται αόρατη. Τόσο εύκολα.

Κι ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο πικρό σχόλιο του Καρρ:

ο άνθρωπος δεν εξαφανίζεται επειδή χάνεται στο σκοτάδι. Εξαφανίζεται επειδή οι άλλοι δεν τον κοιτούν ποτέ αληθινά.

Όλοι πεθαίνουν μια μέρα του Ρόντερικ Γουίλκινσον κριτική

Κάποτε το αγγλικό αστυνομικό δεν χρειαζόταν κραυγές,