Episode Details

Ngày 11/04/2026, nhân chuyến thăm chính thức Tòa Thánh, chủ tịch Quốc Hội Việt Nam Trần Thanh Mẫn đã chuyển bức thư của tổng bí thư kiêm chủ tịch nước Tô Lâm mời giáo hoàng Lêô XIV đến thăm chính thức Việt Nam “trong thời gian tới”.

Chưa biết chuyến thăm đầu tiên của một giáo hoàng tại Việt Nam sẽ diễn ra vào lúc nào, nhưng lời mời của ông Tô Lâm đánh dấu một bước mới trong quan hệ giữa Hà Nội và Vatican, cho thấy hai bên tiến gần hơn bao giờ hết đến bình thường hóa bang giao, bị gián đoạn từ cách đây hơn 50 năm. 

RFI Tiếng Việt phỏng vấn giảng viên lịch sử Đông Nam Á Trần Thị Liên Claire, chuyên gia về lịch sử Công Giáo Việt Nam, Đại học Paris Cité.

RFI: Xin chào bà Trần Thị Liên Claire. Trước hết bà đánh giá như thế nào về lời của ông Tô Lâm gởi cho giáo hoàng Lêô XIV? Tác động của chuyến thăm này đối với Giáo hội Công giáo Việt Nam sẽ như thế nào?

Trần Thị Liên Claire: “Lời mời của chủ tịch nước kiêm tổng bí thư đảng Tô Lâm thực sự rất quan trọng, nhưng đây không phải là lần đầu tiên, vì chủ tịch nước Võ Văn Thưởng đã từng mời giáo hoàng Phanxicô vào tháng 12/2023, nhưng chuyến thăm đã không thể được thực hiện. Lời mời này thực sự là một phần của mối quan hệ ngoại giao đang phát triển giữa Việt Nam và Vatican. Đã có rất nhiều chuyến thăm chính thức của các đại diện cấp cao nhất của Việt Nam tại Roma, gồm cả tổng bí thư, chủ tịch nước hay thủ tướng. Năm ngoái, phó chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân đã đến thăm Vatican vào tháng 6. Vì vậy, đây thực sự là một điều đã được duy trì trong nhiều năm.

Đối với người Việt Nam, chuyến thăm này đã được mong đợi từ rất lâu. Mọi người đã nghĩ rằng khi đi thăm Indonesia và Singapore vào năm ngoái, giáo hoàng Phanxicô sẽ đến Việt Nam, nhưng chuyến đi đó đã không diễn do tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng qua đời và quá trình kế nhiệm phải mất một thời gian.

Các Giáo hoàng đã đến thăm tất cả các nước châu Á khác mà chưa thăm Việt Nam, trong khi Việt Nam có một trong những cộng đồng Công Giáo lớn nhất tính về tỷ lệ phần trăm. Vì vậy, chuyến thăm của giáo hoàng thực sự là một tín hiệu vô cùng quan trọng đối với Việt Nam, và nhất là là đối với người Công Giáo Việt Nam. Thậm chí tôi có thể nói, chuyến thăm này mang tính biểu tượng không chỉ đối với người Công Giáo mà còn đối với toàn thể người dân Việt Nam, bởi vì trong một thời gian rất dài, các nhà cầm quyền, dù là vào thời phong kiến hay dưới chế độ Cộng sản, thường nhìn thiểu số Công giáo Việt Nam với sự nghi ngờ, và ngược lại, các nhà cầm quyền lại bị coi là chống Công Giáo. Vì vậy, chuyến thăm này sẽ thực sự chấm dứt những nghi ngờ từ cả hai phía và mở ra một chương mới trong lịch sử Việt Nam và lịch sử Giáo hội tại Việt Nam. Chắc chắn là như vậy.” 

RFI: Theo bà thì lời mời giáo hoàng Lêô XIV sang thăm Việt Nam có sẽ thúc đẩy tiến trình bình thường hóa giữa Hà Nội với Vatican?

Trần Thị Liên Claire: “Cả hai phía Vatican và Hà Nội đều đã nỗ lực làm việc trong một thời gian dài cho quá trình bình thường hóa quan hệ, vốn đã bị cắt đứt từ năm 1975. Các nhóm công tác hỗn hợp Việt Nam - Tòa Thánh đã họp từ năm 2009. Họ họp hàng năm, khi thì ở Roma, khi thì ở Hà Nội. Nhóm này đã hoàn tất cuộc họp thứ 13 và đang giải quyết nhiều vấn đề. Trước hết là vấn đề bổ nhiệm các giám mục, rồi đến vấn đề nhà đất của Giáo hội. Có nhiều chủ đề quan trọng khác như giáo dục và thành lập trường đại học Công giáo, nhưng một trong những chủ đề chính của nhóm công tác hỗn hợp là tái lập quan hệ ngoại giao. 

Lời mời giáo hoàng thăm Việt Nam là một dấu hiệu của việc hai bên sắp tái lập bang giao, dù nó diễn ra trước hay sau chuyến thăm. Dầu sao thì chuyến thăm chắc chắn sẽ diễn ra vào cuối năm 2026 hoặc năm 2027, vì lời mời này trùng với Ngày Giới trẻ Thế giới, dự kiến ​​diễn ra vào tháng 8/ 2027 tại Seoul. Hơn nữa, kể từ năm 2024, đã có một đại diện thường trú của giáo hoàng ở Việt Nam, tuy chưa