Episode Details

कदाचित् कश्चन सज्जनः 'आ बहुभ्यः वर्षेभ्यः पूजां कुर्वता अपि ईश्वरदर्शनं न प्राप्तं मया' इति कञ्चन महात्मानम् अवदत् । तदा सः महात्मा अवदत् 'ईश्वरस्य प्राप्तिः केवलं काचित् पद्धतिः नास्ति । अपि तु तत् शिल्पम्' इति । ततः सः एकेन निर्दर्शनेन पद्धतिशिल्पयोः मध्ये स्थितं भेदं वर्णयति । ईश्वरदर्शनमार्गान् सर्वे जानन्ति किन्तु तं मार्गम् अवगत्य स्वकौशलम् उपयुज्य च ईश्वरप्राप्तिः नाम किञ्चन विशिष्टं शिल्पम् । यदा तद् ज्ञायते तदा ईश्वरप्राप्तिः शक्यते इति अवदत् महात्मा । महात्मनः वचनं श्रुत्वा पूजया सह इतोSपि परिश्रमः ज्ञानं च अपेक्षितम् इति ज्ञातवान् सः सज्जनः महात्मानं नमस्कृत्य ससन्तोषं प्रस्थितवान् ।
(“केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य अष्टादशीयोजनान्तर्गततया एतासां कथानां ध्वनिप्रक्षेपणं क्रियते”)

A gentleman once said to a saint: “Though I have worshipped for many years, I have not attained vision of God”. The saint replied: “Attaining God is not merely a fixed method—it is an art”. He explained the difference between method and art: everyone may know the path to God, but realizing Him requires skill, effort, and inner refinement. When this art is understood and practiced, God-realization becomes possible. Hearing this, the gentleman realized that along with worship, greater effort and knowledge are also needed. With satisfaction, he bowed to the saint and departed.