Episode Details

 

W rozmowie na antenie Radia Wnet sędzia Kamila Borszowska-Moszowska komentowała rozpoczęcie procedury wyboru nowych członków Krajowej Rady Sądownictwa według obowiązującej ustawy. Z jednej strony wskazywała, że sam tryb ustawowy jest legalny i zgodny z konstytucją, z drugiej – ostro krytykowała pomysł „prawyborów” organizowanych poza ustawą oraz koncept „szablonu praworządnościowego”, o którym – jak relacjonowała – mówią przedstawiciele środowiska skupionego wokół Stowarzyszenia Sędziowskiego „Iustitia” i Ministerstwa Sprawiedliwości.

Punktem wyjścia była ironiczna uwaga prowadzącego o „cudzie”, bo po latach sporu o KRS ruszyła procedura w oparciu o ustawę, którą część środowiska sędziowskiego przez lata uznawała za nielegalną. Sędzia odpowiadała, że sama „oczy przecierała ze zdumienia”, ale jednocześnie „spodziewała się” takiego obrotu spraw. W jej ocenie obecna większość parlamentarna oraz „Stowarzyszenie Sędziowskie czytaj Partia Polityczna, Iustitia” próbują dziś – po latach ostrej krytyki – dobudować do ustawy nową, pozaprawną procedurę, która ma stworzyć wrażenie „odpolitycznienia” wyboru „piętnastki”, choć w praktyce polegałaby na „przyklepaniu” kandydatów wyłonionych wcześniej w środowiskowym głosowaniu.

Sędzia Kamila Borszowska-Moszowska podkreślała, że problemem nie jest zgłoszenie kandydatur w normalnym trybie ustawowym, lecz organizowanie „prawyborów” bez żadnej delegacji ustawowej. I wprost odwołała się do zasady legalizmu.

„Pamiętamy o tym, że mówimy o prawie publicznym, tak? Prawo publiczne, artykuł 7 Konstytucji: jeżeli masz kompetencje do czegoś, to możesz to robić. Nie masz, to nie robisz. I Iustitia planuje zorganizować prawybory w sądach. Tylko problem polega na tym, że nie ma kompletnie żadnych przepisów, nawet jakiejkolwiek delegacji dla ministra, żeby wydał jakiekolwiek rozporządzenie, w jaki sposób te prawybory mają być przeprowadzone.”

W jej ocenie sama konstrukcja „szablonu praworządnościowego” brzmi jak sprzeczność: coś ma być „praworządnościowe”, ale „nie wynikające z ustawy”. To – jak mówiła – powinno budzić wątpliwości nawet u osób bez prawniczego wykształcenia. Zwracała też uwagę na tempo procedury: „jest tylko 30 dni”, więc – jej zdaniem – środowisko Iustitii „już dawno się szykowało”, aby zdążyć z akcją.

W rozmowie pojawił się również wątek, kto miałby brać udział w takich „prawyborach”. Prowadzący dopytywał, czy osoby uznawane w sporze politycznym za „neosędziów” mogłyby głosować. Sędzia odpowiadała, że „jeszcze nie słyszeliśmy, jakie są reguły”, a całość sprowadza się na razie do „wizji szablonu praworządnościowego”, której szczegóły należałoby – jak ironizowała – „zapytać prezesa Iustitii bądź ministra Żurka”.

Najmocniej wybrzmiało jednak ostrzeżenie o konsekwencjach prawnych udziału w przedsięwzięciu bez podstawy ustawowej. Sędzia mówiła o możliwej odpowiedzialności prezesów sądów, którzy mieliby organizować zgromadzenia i komisje liczące głosy, oraz o ryzyku dla samych sędziów.

„Ja odpowiem z całą stanowczością (…) że każda osoba, która weźmie udział w tych prawyborach (…) narazi się co najmniej na odpowiedzialność dyscyplinarną, co najmniej, o ile nie odpowiedzialność karną. Dlatego, że my jako sędziowie wiemy doskonale, że jeżeli nie ma podstawy prawnej, to my nie możemy z czymś takim brać udziału, bo w ten sposób my legitymizujemy to bezprawie.”

Sędzia rozróżniała jednocześnie procedurę ustawową od „prawyborów”. Podkreślała, że osoby, które po prostu zgłaszają kandydaturę zgodnie z ustawą, „działają w granicach prawa”. Problem – jej zdaniem – zaczyna się dopiero tam, gdzie wchodzi „instytucja, której nie ma”.

W rozmowie pojawił się też spór o to, czy taki model „kupi” Unia Europejska. Sędzia wskazywała, że w logice wartości UE (m.in. art. 2 TUE) odejście od przepisów prawa i tworzenie pozaprawnej procedury powinno być nie do obrony.

„Jeżeli my odstępujemy od przepisów prawa i wymyślamy sobie jakąś procedurę, no to nie ma opcji dla mn