Episode Details

कदाचित् कश्चन राजा वैराग्यं प्राप्य संन्यासी जातः । भिक्षाटनसमये काचित् माता तस्मै त्रीन् तण्डुलकणान् दत्तवती । त्रीन् अंशान् ज्ञापयितुं त्रयः तण्डुलकणाः दत्ताः इति उक्त्वा ते च के इति कथयति सा । 'कामक्रोधलोभमोहादयः शत्रवः यदि भवता दूरे स्थाप्येरन् तर्हि भवतः सुरक्षितता सिद्धा । प्रतिदिनं परिश्रमः, योग्याभ्यासः इत्यादयः नियततया कृताः चेत् महती बुभुक्षा बाधते । तदा शुष्का रोटिका अपि परमस्वादुतया भासते । यदा शरीरश्रमः अधिकः भवेत् तदा एव  सुखनिद्रा प्राप्येत । अतः शरीरश्रमः भवतः अधिकः भवेत् सर्वदा' इति । 'उत्तमा नीतिः उत्कृष्टेन क्रमेण ज्ञापिता भवत्या' इति उक्त्वा राजा तां कृतज्ञतापूर्वकं नमस्कृत्य ततः अग्रे गतवान् ।
(“केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य अष्टादशीयोजनान्तर्गततया एतासां कथानां ध्वनिप्रक्षेपणं क्रियते”)

Once, a king renounced the world and became a monk. While begging, a mother gave him three grains of rice. She explained: ‘These three grains symbolize three lessons. First, if you keep away enemies like desire, anger, greed, and delusion, you will be safe. Second, with daily effort and disciplined practice, even a dry bread tastes sweet when hunger is great. Third, when the body is well-exerted, only then comes peaceful sleep. Therefore, let hard work always be your companion’. The king, moved by her wise teaching, bowed with gratitude and went on his way.