Episode Details

Και το ηχητικό θεατρικό και η ταινία που παρουσιάζονται εδώ είναι στα αγγλικά.

📜 Όμως, σύντομα θα προστεθούν υπότιτλοι στα ελληνικά, ώστε περισσότεροι να μπορέσουν να βιώσουν το μεγαλείο και τον τρόμο αυτής της σπουδαίας ιστορίας.

«Όταν το Φως Τρεμοπαίζει... και δεν φταίει ο Αέρας .Το Gaslighting ως Θέατρο και ως Εγρηγορόν»

🎬 Υπόθεση

Στο ασφυκτικό σκηνικό μιας βικτωριανής κατοικίας, βυθισμένο στη σιωπή και το μυστήριο η Μπέλα – μια γυναίκα εύθραυστη και ευγενική – αρχίζει να χάνει την επαφή με τη λογική και την πραγματικότητα. Οι λάμπες αερίου χαμηλώνουν μόνες τους, πράγματα εξαφανίζονται, ήχοι ηχούν πίσω από τοίχους που μοιάζουν νεκροί. 🎭 οι ήχοι που ακούει δεν εξηγούνται, αντικείμενα εξαφανίζονται… και ο σύζυγός της, Τζακ, αντί να τη στηρίξει, σπέρνει συνεχώς την αμφιβολία:

Ο σύζυγός της, Τζακ, δείχνει ανήσυχος... και ταυτόχρονα ύποπτα βέβαιος πως εκείνη παραλογίζεται. Κι έτσι, σιγά σιγά, μια γυναίκα με ευαισθησία μετατρέπεται σε θύμα ενός διαβρωτικού ψυχολογικού εφιάλτη.

«Μήπως τα φαντάζεσαι όλα, αγαπητή;»

Η αγωνία της δεν είναι πια εσωτερική. Είναι κατασκευασμένη. Ο Τζακ την κάνει να νιώθει τρελή και το κοινό γίνεται μάρτυρας μιας αργής, βασανιστικής κατάρρευσης

Χαρακτήρες και Σκιαγράφηση

• 🕯️Μπέλα: το ευγενές θύμα, καθρέφτης όλων όσων έχουν αμφισβητηθεί τόσο έντονα που αμφισβήτησαν τον εαυτό τους. Μια γυναίκα εύθραυστη, ειλικρινής, γεμάτη εσωτερική αγωνία. Το ταξίδι της είναι από τη λογική στην τρέλα... και πίσω.

• 🎩 Τζακ: ο χειραγωγός, ο δυνάστης με το καλοσιδερωμένο γιλέκο. Η βία του είναι ήπια, τα λόγια του ευγενικά, μα τα αποτελέσματα καταστροφικά. Ένας άντρας που, πίσω από την ευγένεια και τη ραφιναρισμένη του συμπεριφορά, κρύβει ένα χειριστικό τέρας. Χαμογελά καθώς βάζει φωτιά στην πραγματικότητα της γυναίκας του.

• Ντετέκτιβ Ραφ: η φωνή της λογικής και της δικαιοσύνης, το μάτι που βλέπει εκεί που η ψυχή φοβάται να κοιτάξει, ο ήρωας-παρατηρητής που έρχεται να ξεσκεπάσει τον μύθο. Ο μόνος που βλέπει καθαρά.

• Οι Υπηρέτριες: φορείς της σιωπής, του φόβου, μαριονέτες και καθρέφτες της συνενοχής. Άλλοτε αδιάφορες, άλλοτε δειλές, άλλοτε συμμέτοχες. Παρουσίες που πλέκουν τον ιστό της παράνοιας, άλλοτε ηθελημένα, άλλοτε αθόρυβα.

Υπόβαθρο και Ιστορικό Πλαίσιο 🕰️

Το έργο γράφτηκε από τον Πάτρικ Χάμιλτον το 1938 – λίγο πριν ξεσπάσει ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Μια εποχή που η ψυχολογική βία μέσα στον γάμο ήταν έννοια άγνωστη και... ανεκτή. Σκοτεινοί καιροί, χειραγώγηση πολιτών, άνοδος του ναζισμού και κοινωνικά πρότυπα που στραγγάλιζαν κυρίως τις γυναίκες. Τότε, δεν υπήρχε καν η έννοια «ψυχολογική κακοποίηση». Το έργο αυτό είναι προφητικό. Δημιουργεί τον όρο «gaslighting» και του δίνει σάρκα και οστά. Όχι με φωνές, αλλά με αθόρυβη βία. Ο όρος gaslighting, δηλαδή η σταδιακή χειραγώγηση ώστε το θύμα να αμφισβητήσει την ίδια του την αντίληψη, γεννήθηκε κυριολεκτικά από αυτό το έργο. Το «Gaslight» δεν είναι απλώς ένα θεατρικό. Είναι ο καθρέφτης χιλιάδων κακοποιητικών σχέσεων, προτού η κοινωνία βρει τη γλώσσα να τις περιγράψει.

Ανέβασμα στη Σκηνή 📅

• Πρώτη Παράσταση: 1938, Richmond Theatre, Λονδίνο.

• Μεγάλη επιτυχία στο West End και στο Broadway το 1941 με νέα σκηνοθεσία.

• Στην Ελλάδα παίχτηκε για πρώτη φορά το 1973 σε μετάφραση του Μ. Καραγάτση με τίτλο «Το Φως του Υγραερίου» από το Θέατρο Κάππα. (Στοιχεία μπορεί να ποικίλουν ανά παραγωγή.)

Αίσθηση του Θεατή 👁️‍🗨️

Όταν σβήνουν τα φώτα και ο θεατής βγαίνει στο φουαγιέ, δεν έχει μείνει ο ίδιος. Η παράσταση τον άγγιξε, όχι γιατί είδε αίμα ή τρόμο, αλλά γιατί αναγνώρισε τη σιωπηλή βία πίσω από χαμόγελα, γιατί ένιωσε την τρέλα να τον ακουμπά μέσα από το βλέμμα της Μπέλα. Είναι ένα έργο που πονά, που φωτίζει, που ενοχλεί. Και τελικά... απελευθερώνει.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα ✍️

Ο Πάτρικ Χάμιλτον, Άγγλος συγγραφέας και θεατρικός δημιουργός, γεννημένος το 1904, έζησε μια ζωή βο